HOME » Programmes » AMHRÁIN IS ANSA LIOM » Guests » Neil Ní Chroinín
Nell Ní Chróinín from the Cork Gaeltacht of Béal Átha an Ghaorthaidh is this week's guest, singing 'An Lacha Bhacach', 'Cath Chéim an Fhia', 'Seán 's a bhríste leathair' and 'Táimse agus Máire'.
An Lacha Bhacach
A chréatúirín leóinte is brón liom do dhreach
Im' choinnibh sa phóirse is tú breoite tinn salach
Do sciatháin ba ró-dheas ag sileadh sa lóib leat
`S do lapa beag gleoite dár ndóigh na dhá leath.
Curfá:
Dideli de dom dó de dee am de dom dom
Dideli de dom dó de dee am de dom dom
Do sciatháin ba ró-dheas ag sileadh sa lóib leat
`S do lapa beag gleoite dár ndóigh na dhá leath.
An t-asal is dócha a thug to le speach.
Is greadash go deo air ba mhór é a theaspach
Cuirfead bata fuinseoige ag rince sa tóin air
Is ceangal naoi ló air cois teorainn na staic.
Curfá:
Tar liomsa láithreach thar tairsigh isteach
Is fan ann go soláthraid duit cláirín is ceart
Déanfaidh cliath dhaingean d’háisceadh ar bhriseadh do chnáimhín
Is snaimhigh naoi lá é is beir sásta go maith.
Curfá:
Tar liomsa im’ dhóid chun go dtomhaisfead do chneá
Is ná bí chomh glórach ní ceol do bhac bhac
Idir bhriseadh `gus leonadh tá ainnise mhór ort
Is is céasadh san domhsa mo lacha bhacach.
Curfá:
Cad a dhéanfad amáireach is cás liom a mheas
Gan an t-ubh gorm bhreá mar ba ghnáth chun briceasta
Is easnamh dom shláinte an bascadhsa tá ort
Ach oighne ‘sé is fearr air mo lacha bhacach.
Curfá:
Stopadh lochán duit go snáimhfhinn amach
‘Sé an t’iochluibh is fearr é do lacha bhacach
Beirse i gcionn spáis bhig a’crothadh sciatháin ann
Is roimh tosach an Mhárta ag ardú bhac bhac.
Cath Chéim an Fhia
Cois abhainn Ghleann an Chéime in Uíbh Laoghaire sea bhímse
Mar a dtéann an fia san oíche chun síor chodladh só
Ag machnamh seal liom féinig, ag déanamh mo smaointe.
Ag éisteacht i gcoillte le binn ghuth na n-eon
Nuair a chuala an cath ag teacht aniar
Is glór na n-each ag teacht leis síos
Le fuaim an airm do chrith an sliabh
'S níor bhinn linn a nglór
Thángadar go namhadmhar mar thiocfadh garda de chonnaibh nimhe
Agus cumha mo chroí na sár-fhir a d'fhágadar gan treoir.
Níor fhan fear, bean ná páiste i mbun áitrimh ná tí acu
Ná gártha goil do bhí acu 's na mílte olagón
Ag féachaint ar an ngarda teacht go láidir 'na dtimpeall
Ag lámhach 's ag líonadh 's ag scaoileadh 'na dtreo
An liú gur leath i bhfad i gcéin; 'sé dúirt gach flaith 'nár mhaith leis triall
Gluaisigí go mear tá an cath dá riar agus téimís 'na chóir
Thángadar na sár-fhir, guím áthas ar Chlanna Gael
'S thiomáineadar na Pághánaigh le fánaigh ar seol.
Ba ghairid dúinn go dtáinig an lámh láidir inár dtimpeall
Gur scaipeadar ár ndaoine ar gach muilinn faoin gceo
Bhí an Burrach ‘na bhumbáile 'cu, Barnett agus Beecher,
Hedges agus Faoitigh, is na mílte eile leo.
A Rí na bhFeart go leagadh iad gan chliú, gan mheas, gan rath, gan séan.
Go tinte meara i measc na bpian gan faoiseamh go deo,
Céad moladh mór le hÍosa nár dhíolamar as a’ dtóir
Ach bheith ag déanamh grinn de's dá insint ar só.
Do bhí Smith ar a thár in airde, ar ard leachainn rí dhuibh,
Ba ghránna a bhí a ghní ‘s gan tinte ar a thóin nár bheireadh crídh is fearr iad,
An t-ál seo Chalbhinn choíche
Nár ghéill riamh do Chríost ach púimp agus póit
Beidh na sluaite fear ag teacht gan chíoch,
Ar lonngaibh mara is fada a dtriall,
'S an Francach Théas nár mheathlaigh riamh, i bhfaobhar is i gcóir.
Beidh cathracha á stríocadh agus tinteacha á lasadh leo
Tá'n cairde fada díolta 's an líon rith ina gcomhair.
'S a Chlanna Gaeil na n-Árann,
Ná stánaigí is ná stríocaigí,
Is gearr anois gan mhoill go mbeidh críoch le bhur gnó
Tógaigí suas bhúr gcráiste tá an t-ál seo le díbirt,
Go hifrinn iad á díriú i dtinte teo.
Bíodh bhur bpící glan i gceart 's i ngléas,
Téigí chun catha ná fanaigí siar,
Tá cabhair ag teacht le toil ó Dhia agus léirigí na póir
Sáigí isteach go dána, in áitreamh a dtáinig romhaibh
Is mithid daoibh é fháil 's tá 'n cairde maith go leor.
Táimse ’gus Máire
Táimse ’gus Máire go sásta inár n-aigne,
Ó nascadh i bpáirt sinn ag an altóir ró-bheannaithe,
Thug sise grá thar cairde ’gus fearaibh dhom,
Thógas ar láimh í ’s go brách brách ní scarfaimid.
Beadsa ag seinnt ceoil, poirtíní béil agam,
Rex-fol-dí-ó,
rex-fol-dí-i-e-dil-i-dí.
Tá mo theaghlach san áit is fearr ar an mbaile seo,
I bpáirc an tsrutháin a sháraíonn seacht n-acra,
Cruithneacht a’ fás ann chomh hard leis na clathacha,
’S mé ag feitheamh don tráth sin go bhfeicfidh mé aibí í.
Beadsa ag seinnt ceoil, poirtíní béil agam,
Rex-fol-dí-ó,
rex-fol-dí-i-e-dil-i-dí.
Tá torthaí ag fás im’ gháirdín go slachtaithe,
Úlla, spíonáin agus cuiríní dearga.
Siúcra i mála le ráithe go taiscithe
Chun subh is misleáin don bháb is do bhanaltra.
Beadsa ag seinnt ceoil, poirtíní béil agam,
Rex-fol-dí-ó,
rex-fol-dí-i-e-dil-i-dí.
’Sí mo chéile-se Máire an stáidbhean mhodhúil mhaisiúil,
Ag luascadh an chliabháin is an páiste ar a sheascaireacht.
Stoca ’na láimh is na bioráin inti a’ preabarnaigh,
Í a’ cniotáil is a’ crónán don leanbhín.
Beadsa ag seinnt ceoil, poirtíní béil agam,
Rex-fol-dí-ó,
rex-fol-dí-i-e-dil-i-dí.
’Sé mo ghuí chun an Ard-Mhic a ghrásta do scaipeadh orainn,
’S go leanfaidh an t-ádh san gan ghátar gan easpa orainn
Nuair a thiocfaidh lá an áirimh in áitreabh úd Jasapheth,
Go dtóga Dia ar láimh sinn in airde go Parrthas.
Beadsa ag seinnt ceoil, poirtíní béil agam,
Rex-fol-dí-ó,
rex-fol-dí-i-e-dil-i-dí.
Seán ‘s a Bhríste Leathair
Nuair a bhíos i dtús mo shaoil
‘S mé ag éirí suas im leanbh
Bhí orm gean gach éinne
Ba mise peata an cheanna
Nuair a bhíos ag dul sna déagaibh
Do théinn i measc na bhfearaibh
‘S ní mór dom féin ina dhiaidh sin
Iompáil amach i mo ghaige.
‘San téiril éiril é
‘S an téiril éiril eaidí
‘S an téiril éiril é
Seán ‘s a bhríste leathair
Bhí orm culaith deas éadaigh in iúl do rí nó marcus
Casóigín channta bréide ‘gus bróigín gaelach smeartha
Stocaí dubha glaschaorthach,
Bheistín gléigeal flainín
Haitín íseal Quaker is scléip de bhríste leathair.
‘San téiril éiril é
‘S an téiril éiril eaidí
‘S an téiril éiril é
Seán ‘s a bhríste leathair
Bhíosa lá ar aonach is mé ag díol céis ‘ is bainbh
Do casadh orm Lady ‘s í ag ceannach úll is crackers
Do dhruid sí liom go dlúth ‘s do thóig sí an véil dá bonnet
‘S do chuir sí suim a súl i shape mo bhríste leathair.
‘San téiril éiril é
‘S an téiril éiril eaidí
‘S an téiril éiril é
Seán ‘s a bhríste leathair
Ghluais a hathair is a máthair á lorg ar fud an bhaile
Fuaireadar mise is Máire i dtigh an tábhairne ag ól leanna.
Nuair fhágamar an áit sin do chuamar go dtí an sagart
Is fuaireas baile stáit de bharr mo bhríste leathair.