HOME » Programmes » AMHRÁIN IS ANSA LIOM » Guests » Séamus Ó Beaglaoich
Tonight’s guest is Séamus Ó Beaglaoich from Baile na bPoc, Corca Dhuibhne, Co. Kerry. He will sing and talk about his favourite songs: ‘Marbhna Thomáis Ághais’, ‘An Díbeartach ó Éirinn’ and ‘Slán Cois Máigh’.
An Díbearthach ó Éirinn
Do tháinig cois na taoide an Díbearthach ó Éirinn
A dhlaoi fliuch ón spéir agus éadach ón áir
Ba sciosmhar dá chaoineadh a thír is é ina aonar
San oíche faoi bhléin chnoic na sceirde gan scáth
Bhí a shúile is a intinn go cruinn ar an réilteán
a thugadh fios an lae dhó in Inis na Féile
Mar a gcanadh sé le díogras a chroí istigh an dréacht seo:
“Bua agus treise leat a Éirinn go brách”.
“Is trua é mo chúis” arsan sciúrling bocht céasta
“Gan suairceas gan faoiseamh ó phéin nó ó ghá
Níl áitreamh mo chumhdaigh i dtriúcha an tsaoil seo
Fiaphoic is faoilinn cé féidir leo é fháil.
Ní fheicfeadsa choíche an choill chlúthmhar chraobhach
Mar a mbíodh mo mhuintir ag síor chleachtadh saor-chleas
Ní chuirfead bláth ná mínscoth ar mo chaoin-chruit dá gléasadh
Is ní bhuailfead a téada ar Éirinn, go brách.”
Slán Cois Máigh
Ó slán is céad ón dtaobh so uaim
Cois Máigh na gcaor na gcraobh na gcruach
Na stát, na séad, na saor, na slua
Na ndán, na ndréacht, na dtréan gan ghruaim.
Och, ochón is breoite mise
Gan chuid, gan chóir, gan chóip, gan chiste
Gan sult, gan seód, gan spórt, gan spionnadh
Ó seoladh mé chun uaignis.
Ó slán go héag dá, saor-fhir suairc
Dá dáimh, dá cléir, dá héigs’ dá snua
Dom’ cháirde cléibh, gan chlaon, gan chluain
Gan cháim, gan chaon, gan chraos, gan chruas.
Och, ochón is breoite mise
Gan chuid, gan chóir, gan chóip, gan chiste
Gan sult, gan seoid, gan spórt, gan spionnadh
Ó seoladh mé chun uaignis.
Is fánach faon mé is fraochmhar fuar
Is táim lag tréith is tromach trua
I mbarr an tsléibhe gan aon monuar
Im pháirt ach fraoch agus gaoth aduaidh.
Och, ochón is breoite mise
Gan chuid, gan chóir, gan chóip, gan chiste
Gan sult, gan seoid, gan spórt, gan spionnadh
Ó seoladh mé chun uaignis.
Don tsráid nuair théim mar aon ar cuaird
Ní háil leo mé is ní raghad lem’ chluain
Bíd mná le chéile ag plé dá luadh
Cá háit, cé hé, cá taobh nár ghluais?
Och, ochón is breoite mise
Gan chuid, gan chóir, gan chóip, gan chiste
Gan sult, gan seoid, gan spórt, gan spionnadh
Ó seoladh mé chun uaignis.
Ó slán dá n-éis dá béithe uaim
Dá mná go léir dá scéimh dá snuadh
Dá gcáil dá gcéill dá gcaon dá gcuaird
Dá bpráisc dá bplé dá méinn dá mbua.
Och, ochón is breoite mise
Gan chuid, gan chóir, gan chóip, gan chiste
Gan sult, gan seoid, gan spórt, gan spionnadh
Ó seoladh mé chun uaignis.
Ó slán tar aon don mhéin ná luaim
Sí an bháin-chneis bhéasach bhéal-tais bhuach
Chuir trácht chun sléibhe mé i gcéin im’ ruaig
Sí grá mo chléibh ‘bé i nÉirinn cuach.
Och, ochón mo bhrón mo mhilleadh
An iomarca an óil is póga bruinneal
Chuir mise dem ló gan fód gan fuithin
Is fós gan iomad fuadair.
Marbhna Thomáis Ághais
I gCinn Áird fhéarghlais ar fhaobhar na taoide
Tá tinteán néata faoi dhubhnéal bróin
Faoin ngárlach rua cás ná fillfidh choíche
Ó d'fhág le haoibh é ar buí lá Fómhair
Bhí Tomás Ághas geal glan sé ar airde
Bánchnis shíodúil is croí mar leon
Ba chaite snoite a chaolchorp sínte
Faoi bhrat na saoirse – ár laoch go deo.
I gcath Ashbourne ar theorann na Mí thuas
I mBearna an Bhaoil sheas an tÁghasach óg
'S gur le neart a ghéaga is cabhair a dhiorma
Do bhuaigh glan díreach ar bhuíon ní ba mhó
Ó bhuillí tréana ná feall dá ghéire
Níor chúl ár laoch geal riamh aon ló
Ach ar fud na tíre ag adhaint na saoirse
Níor staon dá dhícheall gur gabhadh faoi dhó.
Ba thréan a mhóidigh aon bhia nach tógadh
I ngéibhinn fuar ghlas aon deoch níor ól
'S gur le fórsa pípe a baineadh díoltas
Ó Dhia 's a Shaoirse faraor go deo.
Ár gceannairí tréana ag Gaill dá sléachtadh
Ag dó san aol gheall taréis an áir
Is ar ghaoth an Gheimhridh cois faoir na taoide
Tá monuar caointe ar thráig Chinn Áird.
Ráiteachas na Tairngreacht
Aréir is mé go tláth-lag tnáite 'n easba cirt
'Sea dhearcas a’ teacht 'm láthair an bhean dob áille fionna-chrot.
Bhí gruaig a cinn go búclach buí, ina shlaodaibh síos go talamh léi.
'S le glór a béil gur bhuail sí an draíocht ar cheolta sí na Banban.
Is a Chlanna Gael na n-árann, sin é ráiteachas na tairngreacht.
Tiocfaidh aon-mhac phrionsa 'n chomhraic gur b'ainm do siúd Bonaparte.
An tImpire 's an Spáinneach, a chuir garda leis go hAlbain.
Ní bheinn siúd choíche sásta le háitreamh Rí na Sacsan d'fháil.
Gan buíochas cruinn le faobhar a gclaíomh, go mbainfinn díol an athar dóibh
'S a Chlanna Gael na n-árann, sin é ráiteachas na tairngreacht.
An pílear glas ní fearr dó an áit go mbeidh a thaisteal ann
Mar ná ‘fuil sa bhfear is fearr acu ach sprealláirín dubh Sasanach.
Sáfaim faoi ina lár iad, 's ní taise dos na hOrangemen.
Go mbeadh fiacha dubha 's a ngearrcaigh a’ baint sásaimh as a gcreatlaibh.
'S a Chlanna Gael na n-árann, sin é ráiteachas na tairngreacht.
Ag fágaint na páirce dhíbh, bainigí go léir bhur hataí dhíbh
Is guí chun Muire Máthair an lá do dhul ar Ghalla-phoic.
Beidh sagairt, easpaig is bráithre, is an Pápa ceann na hEaglaise
Ag guí chun Dé gach lá le fonn chun an fán do chur ar Shasannaigh
'S a Chlanna Gael na n-árann, sin é ráiteachas na tairngreacht.