Mír a hAon | An AimsirCeachtannaTG4 Foghlaim | Irish Television Channel, Súil Eile | TG4 Skip to main content
Menu

An Aimsir

Is Eolaí Mé (Mír a hAon)

Trascríbhinn

 

Is é an téarma eolaíochta a thugtar ar an staidéar a dhéantar ar an aimsir ná meitéareolaíocht.

– ’Sin [meitéareolaithe] a thugtar ar na heolaithe a dhéanann staidéar ar phatrúin na haimsire agus is iadsan a thugann réamhaisnéis na haimsire dúinn.

– Chun é seo a dhéanamh baineann siad úsáid as roinnt uirlisí, b’fhéidir go bhfuil cuid acu seo feicthe agat…ar nós teirmiméadair chun an teocht a thomhas, baraiméadar chun an brú san aer a thomhas agus ainéimiméadar chun luas na gaoithe a thomhas.

Seo dhá shampla de chinn a rinne mise sa mbaile!

Tosóidh mé leis an teirmiméadar. ’Séard a rinne mé anseo ná gur líon mé buidéal le huisce daite. Shéalaigh mé béal an bhuidéil agus d’fhág mé sop ag tumadh isteach san uisce. Nuair a ardaíonn an teocht, ardaíonn léibhéal an uisce sa sop freisin agus is féidir linn an difríocht sa teocht a léamh ar an rialóir seo.

– Anois an baraiméadar, úsáidtear é seo chun brú san aer a thomhas. Chun an ceann seo a dhéanamh, shínigh mé balún trasna an chrúsca anseo – ag déanamh cinnte go raibh sé fáiscthe go maith. Tá mé ag úsáid an sop (sic) seo mar shnáthaid an bharaiméadair le go bhfeicfidh muid brú an aeir ag ardú agus ag ísliú.

– ’Sé an prionsabal taobh thiar de seo ná go n-ataíonn an balún nuair a thiteann an brú san aer mar nach bhfuil an oiread aeir os a chionn le bheith ag brú ina aghaidh….nuair a ardaíonn an brú san aer, íslíonn an balún. Cén fáth é sin? Mar go bhfuil brú á chur air ó taobh amuigh den chrúsca. De réir mar a athraíonn an brú, bogann an sop suas agus anuas ar an rialóir, mar seo!

– Anois, seo balún; ach féach ar an gceann seo!

– Baineann meitéareolaithe úsáid as uirlisí eile chun an aimsir a mheas. Cuireann siad balúin ollmhóra ar nós an ceann (sic) seo suas sa spéir leis na huirlisí taifeadta greamaithe de. Gluaiseann na balúin suas trí[d] leibhéil an trópaisféir, déanann sé taifeadadh ansin ar an teocht, ar an mbrú san aer agus ar luas agus ar threoir na gaoithe.

– Baintear úsáid freisin as satailítí chun réamhaisnéis a dhéanamh ar an aimsir….seolann siad pictiúir de chruthanna na scamall agus de phatrúin aimsire ó áiteanna éagsúla ar fud an domhain.

A: Freagair na ceisteanna

B: Meaitseáil

C: Plé ranga

Pléigh na ceisteanna thíos le do pháirtí ranga.

  • Cén fáth a mbíonn aimsir dhifriúil i dtíortha difriúla?
  • An athraíonn an aeráid thar am?
  • An bhféachann tú ar réamhaisnéis na haimsire?
  • An mbíonn tionchar ag an aimsir ar an gcaoi a n-airíonn daoine?

Ar aghaidh


Is comhthionscnamh de chuid TG4 agus Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh é TG4 Foghlaim.


Féach thíos roinnt rogha clár ó Sheinnteoir TG4. Tuilleadh ar fáil ag www.tg4.tv.

Físeáin ar Fáil