Mír a Dó | An NollaigCeachtannaTG4 Foghlaim | Irish Television Channel, Súil Eile | TG4 Skip to main content
Menu

An Nollaig

Róisín (Mír a Dó)

Trascríbhinn

– Anois, go dtí ábhar eile. Bíonn an-chuid imní ar dhaoine faoi Nollaig. Agus go minic, ’siad na máithreachaí – nach iad? – ’siad na máithreachaí a choinníonns  ceannas ceann orainn, bail ó Dhia orthu. Liom anois, tá beirt, máthair agus iníon: Maggie Uí Fhlatharta, atá ina Mamó, agus atá ag obair don scéim ‘Bealach’ i gConamara a chuireann córas taistil riachtanach ar fáil do mhuintir na háite, agus a hiníon, Mae Uí Chathasaigh a bhfuil cúigear páistí aici fhéin! Tá mé ag sodar i do dhiaidh, a Mhae, agus tá sí freisin ina múinteoir scoile ar an gCeathrú Rua i gConamara. Bhur gcéad fáilte romhaibh..

– Go raibh mile maith agat, a Róisín.

– Agus, gabh i leith, an gceapann tusa gur am uaigneach í an Nollaig?

– An-uaigneach go deo, an-uaigeach. Tá sé, tá sé in ann a bheith brónach agus tá sé in ann a bheith an-mhaith freisin, ach tá sé brónach. Ach go háirithe daoine leo féin, caithfear cuimhneamh go mór orthu sin ag aimsir na Nollag.

– Agus céard fút féin ag an t-am [sic] seo de do shaol féin, a Mhaggie, an gcuimhníonn tú féin ar na daoine atá imithe, faoi Nollaig?

– Bhuel, sin é, sin é is mó nuair a éiríonn tú níos sine, mar sin, nuair a bhíonns tú ag fáil ruainnín beag níos sine, agus cuimhneoidh tú ar na daoine atá imithe agus bíonn sé an-bhrónach. Agus bíonn sé brónach, an bhfuil a fhios agat, nuair nach, nuair a imíonns… nuair atá do chuid tuismitheoirí imithe, so cailleann sé an rud sin, an bhfuil a fhios agat.

– Ach tá tú grathach [ = ‘gnóthach’] go maith chomh maith, coinnithe grathach le gasúir Mhae, bail ó Dhia uirthi. Tá cúigear aici; cúigear garpháistí agat anois. So, inis dom faoin ról: an bhfuil tú, an bhfuil tú, an bhfuil níos mó fadhbanna airgid agat anois ag iarraidh a bheith ag ceannacht bronntanais dóibh uilig thar mar a bhíodh fadó?

– Thar mar a bhíodh fadó. Bhuel, is…caithfidh mé a rá gur gasúir an-mhaith iad freisin, ach

– Caithfidh tú é sin a rá anois ó go bhfuil mé anseo!

– Caithfidh!

– Tá brú ort anois, tá mise ag rá leat!

– An gceannaíonn tú bronntanais dóibh uilig faoi Nollaig?

– Bhuel, is mó… Cuirimse béim ar éadach a cheannach dóibh, caithfidh mé a rá, mar faigheann siad an t-uafás rudaí eile. Agus b’fhéidir go bhfaighinn féirín beag dóibh. Ach, is, is, is rudaí a theastaíonn uathub  Bímag faire amach ar feadh na míosa seo, an bhfuil a fhios agat, caitfear é a bhriseadh síos de réir na seachtaine!

– Bíonn tusa ag ceannach…

– Ar feadh na bliana!

– Ar feadh na bliana i ndáiríre.

– Ach go mór, cruinníonn tú rudaí b’fhéidir ó Mheán Fómhair ar aghaidh; rudaí a cheannaíonns sí, coinníonn sí go leataobh iad go dtí an Nollaig ansin, an bhfuil a fhios agat. So, go mbeadh cúpla rud aici dóibh.

– An mb’fhearr leatsa nach gceannódh daoine bronntanais do na gasúir? An gceapann tú go bhfuil a dhóthain acu?

– Tá, i ndáirire. Agus rud a dhéantar ansin i gclann sin againne ná an gasúr baiste atá ag an duine, ceannaíonn siad [é] sin,

– Ó is fearr é sin,

– Is fearr sin mar faigheann siad rud speisialta ansin …

– Tá do ghasúirse – tá cúigear agat bail ó Dhia ort, ní bhreathnaíonn tú é, tá siad idir aon bhliain déag agus trí bliain, so, beidh sibhse, beidh Daidí na Nollag grathach i dteach sin agaibhse! An bhfuil tú ag súil go mór… Céard é an chéad rud atá tú ag súil le, …an rud is mó atá tú ag súil le don Nollaig seo?

– An rud is mó… Nuair a dhúisíonn tú maidin Nollag bíonn tú ag cuimhneamh ar an draíocht a bhíonns le feiceáil ar na gasúir, an bhfuil a fhios agat, nuair a ritheann siad suas, suas staighre chuig an gcrann Nollag, agus nuair a thosaíonn siad ag oscailt na bronntanais, agus… sin an rud is tábhachtaí.

– Agus, tá a fhios agam go mbeidh Mamaí agus chuile dhuine ag teacht chugatsa don lá, le haghaidh an dinnéir lá Nollag – an mbíonn sí fós ag ‘bossáil’?!

– Ní bhíonn, caithfidh mé a rá! Fágann sí… Déanann sí a dhóthain dhe sin…

– Tógaim scíth an lá sin!

Listen, go raibh míle maith agaibh as ucht thíocht isteach le caint linn, Maggie agus Mae, agus bíodh Nollaig mhór mhaith agaibh le chéile.

– Go raibh míle maith agat.

– Go raibh míle maith agat.

A: Freagair na ceisteanna

B: Agallamh

Cuir na ceisteanna thíos ar do pháirtí ranga.

  • An dtaitníonn an Nollaig leat? Cén fáth?
  • Cé na trí fhocal is mó a shamhlaíonn tú leis an Nollaig?
  • Céard é an rud is tábhachtaí faoi Nollaig duitse?
  • Déan cur síos ar chuimhne ar leith atá agat ó Nollaig d’óige agus inis dom faoi.
  • Cén t-am den lá a osclaíonn tú do chuid bronntanas, de ghnáth?
  • Céard a itheann tusa agus do chlann Lá Nollag?
  • Céard atá tú a iarraidh don Nollaig i mbliana?

Ar aghaidh


Is comhthionscnamh de chuid TG4 agus Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh é TG4 Foghlaim.


Féach thíos roinnt rogha clár ó Sheinnteoir TG4. Tuilleadh ar fáil ag www.tg4.tv.

Físeáin ar Fáil