Mír a hAon | Cúrsaí EacnamaíochtaCeachtannaTG4 Foghlaim | Irish Television Channel, Súil Eile | TG4 Skip to main content
Menu

Cúrsaí Eacnamaíochta

Buiséad 2017 (Mír a hAon)

Trascríbhinn

– D’fhógáir an tAire Airgeadais, Michael Noonan, agus an tAire Caiteachais Phoiblí, Pascal Donoghue, Buiséad 2017 sa Dáil inniu.
– Dúirt an tAire Airgeadais nár mhór don rialtas a bheith stuama ó thaobh caiteachais de agus nach é seo an t-am le droim láimhe a thabhairt do (sic) bheartais chríonna airgeadais. Dúshlán faoi leith do gheilleagar na tíre é Brexit, a deir sé.
– I measc na mbeartas a fógraíodh inniu tá ardú ar an bpinsean seanaoise agus ar liúntais eile.
– Tá príomhphointí an bhuiséid ag Maolra Mac Donnchadha.
– Tá bandaí ’gus rátaí ’gus creidmheasanna cáinioncaim gan athrú ach tá náid ponc a cúig faoin gcéad de laghdú fógartha ar an muirear uilíoch, an USC. Na rátaí nua: náid ponc a cúig, dó ponc a cúig agus cúig faoin gcéad, agus ní ghearrfar níos mó ná dó ponc a cúig ar dhuine ag saothrú an íosphá náisiúnta.
– Tá airgead le bronnadh le teach a cheannacht, chúig faoin gcéad de lacáiste. Sin sciar den cháin atá íoctha ag duine le cheithre bliana a fháil ar ais, a bhronnfar. Sin fiche míle euro ar a mhéid ar ais ach ar theach nach gcosnódh níos mó ná sé chéad mhíle. Tithe nua atá i gceist.
– Ó thaobh uachta, tá ardú ar an luach nach ngearrfar cáin air nuair atá teach á fhágáil ag clann. Trí chéad is a deich míle euro de mhaoin anois a bheas saor ó cháin – tríocha míle d’ardú. Íocfar cúig euro sa mbreis sa tseachtain leis an sé chéad mhíle pinsinéir sa tír. Beidh chúig euro sa mbreis freisin sa dól agus íocaíochtaí míchumais. Sa Márta a tharlóidh sé. Roimhe sin, íocfar ochtó is a cúig faoin gcéad de bhónas faoi Nollaig, píosa fós ón dúbailt a bhíodh ann roimh an ollghearradh.
– Níl aon athrú ar cháin ar bhreosla ná ar an ól ach cuirfear caoga cent sa mbreis ar scór toitíní, aon euro déag (sic) an paca anois. Agus tá cáin ar shiúchra i ndeochannaí milse beartaithe faoi cheann ocht mí dhéag.
– Beidh creidmheas nua cánach ann: míle dhá chéad seachtó sa mbliain d’iascairí agus ó thaobh caiteachais phoiblí de, beidh ocht gcéad Garda nua ann faoi cheann bliana agus níos mó sibhialach i mbun cúraimí riaracháin. Beidh tríocha is a cúig faoin gcéad sa mbreis le caitheamh ar naíolanna agus ar chúramóirí leanaí. Beidh dhá mhíle go leith múinteoir sa mbreis fostaithe, naoi gcéad múinteoir acmhainne ina measc.
– Caithfear tríocha is a sé milliún sa mbreise ar an oideachas tríú leibhéal agus beidh seacht faoin gcéad d’ardú ar bhuiséad na Roinne Sláinte.

A: Freagair na ceisteanna

B: Cur i láthair

Agus tú ag obair i dteannta le do pháirtí ranga, déan taighde ar cheann de na hábhair thíos agus ullmhaigh cur i láthair gearr ar na hathruithe a rinneadh orthu sa bhuiséad le cúpla bliain anuas agus an tionchar atá aige sin ar ghnáthdhaoine.

  • Praghas toitíní
  • Cáinioncam
  • An státphinsean
  • An muirear uilíoch
  • Táillí uisce
  • Cáin ar alcól
C: Meaitseáil

Ar aghaidh


Is comhthionscnamh de chuid TG4 agus Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh é TG4 Foghlaim.


Féach thíos roinnt rogha clár ó Sheinnteoir TG4. Tuilleadh ar fáil ag www.tg4.tv.

Físeáin ar Fáil