Gradam Saoil | Nicky & Anne McAuliffe | Gradam Ceoil TG4 2019 | TG4 Skip to main content
Menu

Gradaim 2019

Gradam Saoil

Is beirt Chiarraíoch iad Nicky & Anne McAuliffe a bhfuil an-mheas agus an-chion ag ceoltóirí na tíre ar fad orthu. Is beirt iad atá an-umhal agus nach dtéann ar thóir aon aitheantas, ná aon phoiblíochta, ach mar sin féin tá siad aitheanta mar phearsana tábhachtacha i saol an cheoil traidisiúnta.

Nicky & Anne McAuliffe

Ardlua

Is beirt Chiarraíoch iad Nicky & Anne McAuliffe a bhfuil an-mheas agus an-chion ag ceoltóirí na tíre ar fad orthu. Is beirt iad atá an-umhal agus nach dtéann ar thóir aon aitheantas, ná aon phoiblíochta, ach mar sin féin tá siad aitheanta mar phearsana tábhachtacha i saol an cheoil traidisiúnta.  Rugadh Nicky McAuliffe in Oileán Chiarraí agus Anne Sheehy-McAuliffe i Leac Snámha agus tá an dúchas ceoil go smior sa mbeirt acu. Tá an domhan mór siúlta acu lena gcuid ceoil – Meiriceá, Sasana, Mór Roinn na hEorpa agus an Astráil agus bhí siad beirt páirteach i mBannaí Céilí an Desmond agus Bhrosnaí agus an-bhaint acu freisin le Siamsa Tíre.

Is i 1970 a thosaigh Nicky ag múineadh ceoil an chéad lá riamh, faoi scáth Chomhaltas Ceoltóirí Éireann agus Choiste Gairmoideachais Chontae Chiarraí.  Is i nGníomh go Leith, áit a bhfuil saibhreas ceoil le fáil ann, a chuir sé tús leis na ranganna sin agus tá Nicky fós i mbun ranganna ceoil timpeall an chontae. Go deimhin, is iomaí ceoltóir breá a fuair a gcéad blaiseadh ceoil le Nicky & Anne.  Bíonn sé féin agus Anne i mbun ranganna ag Scoil Samhraidh Willie Clancy i Sráid na Cathrach gach bliain agus thug siad ranganna freisin ag féile “Gaelic Roots”, i Boston College. Is cumadóir ceoil é Nicky chomh maith, a bhfuil roinnt mhaith píosaí cumtha aige, cé nach ndéanann sé mórán cainte faoin mbua seo atá aige.

Is fear é a mbíonn an-tóir air chun altanna a scríobh faoin gceol agus stair an cheoil thraidisiúnta agus is iomaí ceoltóir a chuaigh chomh fada leis chun teidil a chur ar phíosaí ceoil agus iad i mbun taifeadta.  Is ciclipéid ceoil é Nicky agus tá bua ar leith aige chun gach a gcloiseann sé a choinneáil ina chloigeann agus a thabhairt chun cuimhne nuair a theastaíonn sé.

 

Biog

Casann Nicholas, a rugadh i 1945, an fhliúit, an fheadóg agus an fhidil agus casann Anne (Ní Shíthigh) a rugadh i 1946 an fhliúit, an fheadóg, an bosca ceoil agus an consairtín.  Is as an Ladhar, gar d’Oileán Ciarraí agus Gleann Ó, i bparóiste Leic Snámha i gCo. Chiarraí iad faoi seach agus is baill aitheanta de CCÉ iad le fada agus de bhannaí céilí Bhrosnaí agus Deasumhan, chomh maith le Siamsa Tíre, a raibh baint ag Anne lena bhunú.

Mhúin siad líon mór ceoltóirí i gcontaetha Chiarraí agus Chorcaí anuas tríd na blianta, a bhformhór tríd scéimeanna eagraithe ag Comhaltas agus ag na Coistí Gairmoideachais. Is teagascóirí iad go rialta ag Scoil Samhraidh Willie Clancy agus sa Scoil Éigse le blianta fada.  Bhuaigh Anne Craobh na hÉireann faoi 18 ar an mbosca ceoil i 1964 agus ar an bhfeadóg i gcomórtas na sinsear i 1967. Bhuaigh Nicholas comórtas feadóige na sinsear i 1971.   Bhíodar beirt páirteach i mBanna Céilí Bhrosnaí a thug Craobh na hÉireann do na Bannaí Céilí leo i 1972. Bhí siad páirteach sa bhuíon cheoil CCÉ a thug camchuairt ar Mheiriceá Thuaidh i 1975 agus bhíodar le cloisteáil ar an taifeadadh a bhain leis an turas sin agus i gceolchoirm charthanachta a reáchtáladh ar mhaithe le Teach Dúchais i dTrá Lí, i 1978. Ghlac siad páirt in iliomad turas le Siamsa Tíre ar fud Mheiriceá agus na hAstráile, mar bhaill do “Na Ridirí” – grúpa ceoltóirí, amhránaithe agus damhsóirí eagraithe ag Diarmuid Ó Catháin.    Tá eolas curtha ar fáil ag Nicholas do thaifid go leor agus tá sé ag teagasc san ITT i gcomhar le Siamsa Tíre ó 1995.

Is óna thuismitheoirí, Kathleen & Florence, a chas an bheirt acu an mileoidean, a d’fhoghlaim Nicholas a chuid ceoil ar dtús. Mar sin, ba é an mileoidean an chéad uirlis a bhí aige sular thug sé faoin fheadóg stáin. Ina dhiaidh sin thosaigh sé ag seinm na fidle, nuair a chonaic sé a chara agus a chomharsa John Ben Lane á casadh. Bhíodh sé ag éisteacht go dúthrachtach le sraith de chláir raidió darbh ainm “A Job of Journeywork”, a rinne cur síos ar scoth na bhfidléirí as Sligeach – Coleman, Killoran agus Morrison agus an laoch mór eile as Ciarraí, Paddy Cronin.

I 1964 nuair a thosaigh sé ag freastal ar Fhleadhanna Ceoil, bhíodh sé i gcuideachta an fhidléara as Oileán Ciarraí, Denis McMahon (nach maireann)  agus Jack Regan, as Cnoc na gCaiseal.

Is óna hathair, Jack Sheehy, a chasfadh an fhidil, a thóg Anne a cuid ceoil ar dtús. D’fhreastail sí ar an gcruinniú bunaidh a bhí ag Comhaltas i Leic Snámha i 1960 agus ba sa bhliain chéanna sin a ghlac sí páirt sa chéad Fhleadh Cheoil riamh i gCo. Chiarraí, i mBaile Uí Thaidhg, áit ar bhuaigh sí an comórtas Bosca Ceoil faoi 14. B’iad Willie Clancy, Paddy Canny, Joe Burke agus Paddy Carty na laochra ceoil ba mhó a bhí aici ag fás aníos.

Thaistil Anne agus Nicholas fud fad Chiarraí agus níos faide ó bhaile agus iad ag casadh ag céilithe le Banna Céilí Dheasumhan, a raibh Michael O’Callaghan i gceannas air. Nuair a chuaigh siad isteach i mBanna Céilí Bhrosnaí i 1967 ba é Donal O’Connor, Brosnach, a bhí ina bhun.

Phós siad i 1975. Ar phósadh dóibh, d’éirigh Anne as a post ina chlóscríobhaí gearrscríofa i gComhairle Chontae Chiarraí agus thug faoin teagasc ceoil go lánaimseartha.

Bhí na McAuliffes páirteach i ngrúpa a fuair cuireadh ón Uachtarán Mhic Giolla Íosa seinm in Áras an Uachtaráin in 2003 mar chuid “d’ócáid chun ceoltóirí traidisiúnta, áitiúla, ó gach cearn d’Éirinn a cheiliúradh”. Bhíodar páirteach chomh maith sa ghrúpa de bhunú Shéipéal na Carraige, Ceoltóirí Shliabh Luachra, a thug cuairt ar an Uachtarán Micheál D. Ó hUiginn agus a bhean Saidhbhín in Áras an Uachtaráin chomh maith. Ba é Nicholas a rinne taighde agus a scríobh an seó clúiteach a bhí acu, “A Musical Trail through the History of Ireland”.

Tá Nicky agus Anne beirt luaite go dlúth le teagasc an cheoil agus an saol tugtha acu beirt chun an traidisiún a thabhairt ar lámh do na glúnta atá le teacht. Tá ardmheas orthu beirt i measc lucht an traidisiúin de bharr shaibhreas a gcuid saineolais agus go deimhin is minic a chuirtear glaoch ar Nicky de bharr an méid eolais atá aige ar fhoinn, teidil agus stíleanna seinnte. Go deimhin, mar staraí ceoil, tá tóir mhór ar thuairimí agus ar nótaí clúdaigh Nicholas McAuliffe, mar theistiméireacht ar iliomad foilseachán agus taifeadadh ceoil thar na blianta. Tá cáil i bhfad is i ngearr ar a chuid feasa ar cheoltóirí agus ar an gceol traidisiúnta agus is fear é a mbíonn an-tóir ag daoine air chun fíricí a bhaineann leis an seánra a dheimhniú.

Leanann siad beirt de bheith ag múineadh an cheoil i gCiarraí agus i measc na ndaltaí a mhúin siad tá muintir O’Keefe, Michelle O’Sullivan, Paudie O’Connor, Brian O’Leary, Niamh Ní Charra, Pádraig Buckley (bunaitheoir Scoil Cheoil Chill Airne) chomh maith le cuid mhaith eile. Bhí sé de chlú ar Nicky gur mhúin sé beirt de mhná ársa an cheoil, Emma O’Leary agus Eilish Murphy, tríd an mbunscoil, an mheánscoil agus tríú leibhéal. I mí Mheán Fómhair 2018 chuir Nicky tús lena 49ú bliain i mbun teagaisc agus chuir Anne tús lena 44ú bliain ag teagasc an cheoil.  

Bronnadh gradam “Ceann Ródaí” Chomhaltas Ceoltóirí Éireann ar Nicky ag an Scoil Éigse sa Tulach Mhór i 2009. Bronnadh gradam ar an mbeirt acu ag deireadh seachtaine Phádraig Uí Chaoimh in Oileán Ciarraí in 2011.  Thug craobh Chill Airne de Chomhaltas aitheantas speisialta dóibh le linn Fhleadh Chiarraí, i gCill Airne in 2008, chomh maith.

Is Tour de Force sa cheol traidisiúnta iad Nicky & Anne agus tá Nicholas ag cumadh filíochta chomh maith le blianta beaga anuas.

 

Físeáin ar Fáil